Pijn Info

Redactioneel ten geleide

R. de Wit — 2009-10-02T01:00:00Z

R. de Wit
Reageren mannen en vrouwen verschillend op pijn en pijnstillende medicijnen? Zeuren vrouwen meer dan mannen als ze pijn hebben of zijn er verschillen in de gevoeligheid voor pijn tussen mannen en vrouwen?

Onderzoek naar sekse- en genderspecifieke verschillen bij pijn en analgesie: een consensusverslag

Joel D. Greenspan a,b — 2009-10-02T01:00:00Z

Joel D. Greenspan a,b, Rebecca M. Craft c, Linda LeResche d, Lars Arendt-Nielsen e, Karen J. Berkley f, Roger B. Fillingim g, Michael S. Gold h, Anita Holdcroft i, Stefan Lautenbacher j, Emeran A. Mayer k, Jeffrey S. Mogil l, Anne Z. Murphy m, Richard J. Traub a,b
In september 2006 kwamen de leden van de belangengroepering (SIG) sekse- en genderspecifieke pijn van de International Association for the Study of Pain (IASP, de internationele associatie voor pijnonderzoek) bijeen om over de volgende onderwerpen te discussi�ren: 1) Wat is er bekend over sekse- en genderverschillen op het gebied van pijn en analgesie; en 2) Wat zijn de ‘best practice’-richtlijnen voor sekse- en genderspecifiek pijnonderzoek? Dit verslag is de consensus van deze bijeenkomst en omvat bijdragen uit algemeen wetenschappelijke hoek, van onderzoekers op het gebied van klinische en psychosociale pijn en van erkende deskundigen op het gebied van seksuele differentiatie en reproductieve endocrinologie. Dit document is bedoeld als een nuttige leidraad en als aansporing om verder te denken over toekomstig onderzoek naar de sekse-sekseverschillen en genderspecifiekegenderverschillen verschillen bij pijn en analgesie en is zowel geschreven voor hen die al op dit terrein actief zijn, als voor mensen die zich nog altijd afvragen: ‘Moet ik echt onderzoek doen naar vrouwen?’

Sekse- en genderverschillen in pijn en pijnbeleving

A.L.M. Lagro-Janssen — 2009-10-02T01:00:00Z

A.L.M. Lagro-Janssen
Sekseverschillensekseverschillensekseverschillen spelen een rol bij het ontstaan van klachten, bij de symptoomperceptie, bij het arts-pati�ntcontact in de spreekkamer, bij de gevolgen en betekenisgeving en bij de behandeling.1 In dit hoofdstuk wordt een aantal sekseverschillen benoemd die van belang zijn bij het medisch handelen bij pijn: het v��rkomen van pijn, de socialisatie, de klachtpresentatie en het omgaan met klachten. Ook de invloed van het geslacht van de arts zelf zal aan bod komen.

Hormonale modulatie van pijn

D.S. Veldhuijzen — 2009-10-02T01:00:00Z

D.S. Veldhuijzen, G.J. Groen
Er is de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekomen voor het feit dat mannen en vrouwen verschillen in de gevoeligheidpijngevoeligheidpijngevoeligheid voor pijn. Wetenschappelijk onderzoek heeft herhaaldelijk aangetoond dat er verschillen zijn tussen mannen en vrouwen, onder andere in prevalentie, klachtenpresentatie, medicijngebruik en prognose van pijn. Dit geldt voor een grote verscheidenheid van chronische pijnsyndromen, zoals migrainehoofdpijnen met aura, fibromyalgie, prikkelbaredarmsyndroom, temporomandibulaire disfunctie, spanningshoofdpijn, sympathische reflexdystrofie, carpaletunnelsyndroom en reumato�de artritis.1 Deze chronische pijnsyndromen komen vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Bij experimentele pijn, opgewekt bij vrijwilligers, zijn er echter ook man-vrouwverschillen gevonden. Bij vrouwen werden een lagere pijndrempel (sneller een prikkel als pijnlijk ervaren), een verlaagde tolerantie voor pijn (eerder een prikkel als ondraaglijk ervaren) en hogere pijnscores vastgesteld.1 Er zijn ook pijnaandoeningen die vaker bij mannen voorkomen dan bij vrouwen, bijvoorbeeld migraine zonder aura. Voor een aantal chronische pijnaandoeningen zijn geen verschillen tussen mannen en vrouwen gevonden. Het hangt dus van de specifieke pijnaandoening af of deze meer mannen of vrouwen treft.

Vrouwen en pijn. De rol van seksueel misbruik en partnergeweld

S.H. Lo Fo Wong — 2009-10-02T01:00:00Z

S.H. Lo Fo Wong
Dit patroon is inmiddels een bekend gegeven bij vrouwen die te maken hebben met mishandeling door een partner. Het hoeft niet altijd om een inwonende partner te gaan. Na de scheiding lopen vrouwen zelfs een groter risico op belaging en ernstig geweld dan voor de scheiding, vooral als er kinderen zijn. Opvallend genoeg lukt het ze nog wel om de relatie door een scheiding te be�indigen, maar echt loskomen uit de relatie is veel moeilijker.

Chronische pijn na borstkankerchirurgie

M.A.H. Steegers — 2009-10-02T01:00:00Z

M.A.H. Steegers, O.H.G. Wilder-Smith, K.C.P. Vissers
Chronische pijn na borstkankerchirurgie is een belangrijk probleem. In de komende jaren zal dit probleem nog toenemen vanwege een toename van de incidentie van borstkanker, maar ook door betere overleving van deze ziekte.

Endometriose en pijn

R.D.H. de Boer — 2009-10-02T01:00:00Z

R.D.H. de Boer, W.W.A. Zuurmond, P.G.A. Hompes, R.S.G.M. Perez, S.A. Loer
Endometriose is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door de aanwezigheid en proliferatie van endometrium en stroma buiten het cavum uteri. Het is een van de meest voorkomende aandoeningen bij vrouwen in de reproductieve leeftijd en kan zich uiten als een serieuze bron van chronische pijn, die veelal moeilijk behandelbaar is en om een multidisciplinaire aanpak vraagt. Chirurgische interventie is mogelijk, maar geeft een wisselend resultaat op termijn. Farmacologische behandeling kan bestaan uit hormonen en/of analgetica. Bij de analgetische aanpak kunnen de gebruikelijke analgetica volgens de WHO-richtlijn worden toegediend; paracetamol en NSAID’s, eventueel tramadol. Ook hiermee zijn de resultaten wisselend. Met opio�den zijn geen studies beschreven.