PsychoPraktijk

Redactioneel

Sako Visser — 2012-01-13T01:00:00Z

Sako Visser
Over het onderzoek van Diederik Stapel en Roos Vonk naar de relatie tussen vlees eten en hufterig gedrag is de nodige commotie ontstaan. De data waren geheel verzonnen en het persbericht werd al te gretig en overhaast de media ingestuurd, voordat er �berhaupt iets gepubliceerd was. Het helpt mijns inziens ook niet dat je -nadat het bekend wordt- een en ander nog eens uitgebreid gaat toelichten in een populair actualiteitenprogramma.

Robert Schoevers: ‘Onderzoek naar depressie is belangrijk voor het mentale kapitaal van onze samenleving’

Carlie van Tongeren — 2012-01-13T01:00:00Z

Carlie van Tongeren
Robert Schoevers maakte de overstap van de GGZ-praktijk naar het Universitair Medisch Centrum Groningen, waar hij vorig jaar werd benoemd tot hoogleraar psychiatrie en afdelingshoofd. Daar legt hij zich toe op het cre�ren van een uitdagende leeromgeving voor zijn arts-assistenten en op onderzoek om de pati�ntenzorg te verbeteren. Vooral de epidemiologie en behandeling van depressie hebben zijn warme belangstelling. ‘Het is vreemd dat er op het gebied van psychische aandoeningen nog geen collectief bewustzijn heerst.’

Joyce Jansen: ‘Het leek me uniek om psychologie en sport te combineren in ��n beroep’

Marijke van Eijkeren — 2012-01-13T01:00:00Z

Marijke van Eijkeren
Joyce Jansen is sportpsycholoog. Op haar eenentwintigste studeerde ze af als kinder- en jeugdpsycholoog. Ze vond zichzelf nog te jong om het werkveld in te gaan. Het beroep sportpsycholoog was nog niet echt bekend in Nederland. Joyce ontdekte bij toeval via haar sport Baton Twirling het bestaan ervan en wist meteen dat dit was wat ze wilde. Daar lag haar hart. Sinds vijf jaar heeft ze haar eigen praktijk in Tilburg. Haar enthousiasme voor het beroep spat er van af.

Informatie aan een bedrijfsarts

Karel Soudijn — 2012-01-13T01:00:00Z

Karel Soudijn
De heer Mulder ondervindt moeilijkheden op het werk. In overleg met zijn werkgever wordt besloten dat psycholoog Pieterse hem gedurende enkele maanden zal coachen. De werkgever neemt de financi�le kant voor zijn rekening. Na de eerste twee sessies haakt Mulder echter al af. Hij heeft geen vertrouwen in de aanpak van Pieterse. Met toestemming van zijn cli�nt laat deze psycholoog vervolgens aan de werkgever weten dat het begeleidingstraject voortijdig is be�indigd.

Ernstige depressie … hoe spreek je erover met pati�nten en hun familie?

Ine Wanten — 2012-01-13T01:00:00Z

Ine Wanten, Rik Schacht
Voor de omgeving is het niet gemakkelijk om goed met het gedrag van een depressief familielid om te gaan. Vaak probeert men kordaat maar tevergeefs te activeren, omdat men te weinig beseft dat het om een ziekte gaat. De omgeving ervaart vaak een tekort aan informatie over de ziekte en haar behandeling. Volgens de actuele richtlijnen voor de behandeling van depressie is psycho-educatie een belangrijk basisonderdeel. In dit artikel wordt een model beschreven om psycho-educatie over depressie in de praktijk vorm te geven. Het model wordt zowel met pati�nt als met zijn naastbetrokkenen gecommuniceerd.

Heeft het zin zo vroeg mogelijk te handelen?

Jaap van der Stel — 2012-01-13T01:00:00Z

Jaap van der Stel
Deze bijdrage gaat in op de vraag of het zinvol is bij psychische aandoeningen zo vroeg mogelijk te handelen. Die vraag is om allerlei redenen niet eenvoudig te beantwoorden. Toch zijn er goede voorbeelden waaruit blijkt dat de psychiatrie mogelijkheden heeft met betrekking tot vroegtijdige opsporing en interventie.

Omgaan met onverklaarde lichamelijke klachten

Astrid Blok — 2012-01-13T01:00:00Z

Astrid Blok, Jan Houtveen
Deze bijdrage is bedoeld voor mensen die last hebben van lichamelijke symptomen die door de medische wetenschap niet of onvolledig verklaard kunnen worden. Deze symptomen worden onverklaarde lichamelijke klachten genoemd en hebben vaak grote gevolgen voor iemands leven. Ze be�nvloeden niet alleen het lichamelijk welzijn, maar ook het geestelijk welzijn en de omgeving. Zowel het persoonlijke als het werkende bestaan kan er ernstig door verstoord raken. We gaan hier in op de oorzaken, verloop en behandeling van deze problematiek.

Socratisch motiveren: Een reactie en het laatste woord

2012-01-13T01:00:00Z

In PsychoPraktijk (2011, 4: 14-17) schreef Martin Appelo het artikel Socratisch motiveren bij gedoe over verandering. Ri�tta Oberink stuurde ons een reactie op deze bijdrage. We plaatsen hieronder haar reactie en geven Martin Appelo het laatste woord.

Shared decision making binnen de zorg voor mensen met psychose

Kim Helmus — 2012-01-13T01:00:00Z

Kim Helmus, Maike Bezemer, Marieke Pijnenborg, Cees Slooff
‘Nothing about us without us’
Het actief betrekken van cli�nten bij beslissingen over hun behandeling heeft allerlei voordelen. De achtergrond van dit zogenoemde Shared decision making wordt hier kort besproken. Ook reiken we praktische handvatten aan om hier binnen de klinische praktijk vorm aan te geven. De focus ligt in dit artikel op de behandeling van mensen met een psychotische kwetsbaarheid, maar de benadering is ook breder toepasbaar.

TOPGGz: daar heeft (ook) de professional wat aan!

Ellen Mogendorff — 2012-01-13T01:00:00Z

Ellen Mogendorff, Kim Putters
TOPGGz staat voor topklinische en topreferente GGZ. Hierbij staat het verbeteren van de pati�ntenzorg - en daarmee het belang van de pati�nt - voorop. Dat betekent bepaald niet dat er geen rechtstreeks belang is voor andere partijen binnen de GGZ. Dit artikel bespreekt wat TOPGGz kan betekenen voor de pati�nt, de professional en de stakeholders. Daarna zal worden ingegaan op de beoogde positionering en op de kansen en risico’s van dit initiatief en wordt afgesloten met enkele conclusies.

Comorbiditeit bij verzameldwang: Anders dan bij andere vormen van dwang?

2012-01-13T01:00:00Z

Verzameldwang (hoarding) is het verzamelen van te veel bezittingen, moeite hebben met weggooien van bezittingen die niet langer nuttig of nodig zijn en moeite met het organiseren van bezittingen. Wanneer deze gedragingen leiden tot genoeg rommel en wanorde of tot een significante mate van lijden, dan wordt verzamelzucht ziekelijk Dwangmatig verzamelen (compulsive hoarding). PsychoPraktijk 2010, 2 (4): 39. Verzameldwang wordt binnen de DSM-IV-R geclassificeerd als een subtype van de obsessieve-compulsieve stoornis (OCS), een dwangstoornis.

Behandeling van psychopathie: een mission impossible?

2012-01-13T01:00:00Z

Therapeuten zijn vaak maar weinig optimistisch over de effecten van hun behandeling van pati�nten met psychopathie. Door het huidige maatschappelijke klimaat, waarin elke misstap van een tbs-er in de media breed wordt uitgemeten, durven zij bovendien nauwelijks meer enig risico te nemen. Daarmee dreigt het gevaar dat een aanzienlijk deel van deze pati�nten ten onrechte op een longstay-afdeling terechtkomt. De scepsis van veel behandelaars is niet geheel onbegrijpelijk. Het staat immers nog altijd ter discussie of psychopathische pati�nten eigenlijk wel behandelbaar zijn. Volgens klinisch psycholoog Uta Kr�ger e.a. Kr�ger U ea (2011) Behandeling van psychopathie. A mission impossible? Een behandelprogramma voor pati�nten met een hoge mate van psychopathie in de Van der Hoeven Kliniek. Utrecht: Forum Educatief. Het boek is te bestellen bij het Documentatiecentrum van Forum Educatief: disc@forumeducatief.nl hebben behandelaars echter de maatschappelijke en ethische plicht te zoeken naar mogelijkheden om ook deze pati�nten zo te behandelen dat resocialisatie met behoud van publieke veiligheid kan worden gerealiseerd. Het boek van Kr�ger e.a. is bedoeld voor behandelaars die hun werkwijze zoveel mogelijk willen baseren op inzichten en resultaten uit wetenschappelijk onderzoek. Het bevat hoofdstukken die theoretisch en wetenschappelijk van aard zijn en een aantal hoofdstukken over de klinische behandelpraktijk van pati�nten met ernstige psychopathie. Zo wordt stilgestaan bij de historische ontwikkeling van het begrip psychopathie en de betekenis van de Psychopathy Checklist-Revised (PCL-R) voor de standaardisering en meetbaarheid van het begrip psychopathie. De auteurs maken duidelijk dat een uniform verklaringsmodel voor psychopathie vooralsnog ontbreekt. Dat komt waarschijnlijk vooral doordat de groep pati�nten met psychopathie weinig homogeen is. Er lijkt een subgroep met vooral emotionele defecten (affectarm, empathieloos en bedriegend) en een sterk externaliserende subgroep (meer impulsief met een antisociale levensstijl).

Nieuwe accenten in preventievisie bij eet- en gewichtsproblemen

2012-01-13T01:00:00Z

Men pleit ervoor om bij preventie bij eet- en gewichtsproblemen het probleemgeori�nteerde biomedische model te verlaten en te kiezen voor gezondheidsbevordering en welbevinden Zie: Vandeputte A (2009) Naar een ge�ntegreerde preventie van eet-en gewichtsproblemen in Vlaanderen. Baat het niet dan schaadt het wel? Tijdschrift klinische psychologie 3: 141-146. Recent verschenen over dit thema: Hood MM & Corsica JA (2011) Eating disorders in adolescence: when should prevention occur? Journal of the American dietetic association 111: 1001-1003; Austin SB (2011) The blind spot in the drive for childhood obesity prevention: bringing eating disorders prevention into focus as a public health priority. American journal of public health 101: e1-4.. Gezondheid is veel meer dan afwezigheid van ziekte. Het biomedische preventiemodel focust op ziekte vermijden en risico-individuen opsporen. Hoewel goede vroegdetectie erg belangrijk is om tijdig te kunnen ingrijpen, gebeurt dit beter niet als preventieprogramma voor de klas. Dat werd tot voor kort makkelijk verward. Een klasgerichte aanpak kan stigmatisering versterken waardoor problemen zoals een negatief zelfbeeld of sociaal isolement nog kunnen toenemen. Preventieprojecten kunnen zich beter richten op het versterken van wat bijdraagt tot psychische gezondheid.

Aanhoudende rouwstoornis: nieuw in de DSM-V

2012-01-13T01:00:00Z

In de vijfde editie van de DSM komt een nieuwe diagnose: Prolonged Grief Disorder (PGD: aanhoudende rouwstoornis), gekenmerkt door intense separatiestress, intrusieve gedachten over de relatie, een gevoel van betekenisloosheid en beperkingen in het dagelijks functioneren Rouw als psychische stoornis. PsychoPraktijk 2009, 1 (2): 41. PGD-symptomen zijn een voorspeller van negatieve gevolgen zoals hartproblemen, hoge bloeddruk, veranderingen in eet- en rookgewoonten en zelfmoordneigingen. Het is dus van belang dat deze stoornis op tijd onderkend wordt.

Cultuursensitief werken

2012-01-13T01:00:00Z

Met een toegenomen mobiliteit van de wereldpopulatie is onze cli�ntengroep diverser en zijn ook wij GGZ-hulpverleners gedwongen te leren cultuursensitief te zijn. Mijn psychologie-opleiding had me daarop echter totaal niet voorbereid en ik kwam dus slecht beslagen ten ijs toen ik mijn vak opeens aan de andere kant van de wereld ging uitvoeren. Toen ik een tijdje in Nicaragua werkte, merkte ik al dat een klassieker als de Figuur van Rey tekening heel anders nagetekend werd dan in Nederland. Tijdens het psychodiagnostiekpracticum daar was het kopi�ren van de tekening op een gefragmenteerde manier de geprefereerde strategie en slechts een hele kleine groep studenten leek de grote structuur van de figuur te doorzien. Geen wonder dat de pati�nten die ik getest had daar dus ook een handje van hadden. Ik dacht beter voorbereid te zijn toen ik naar Japan vertrok. Ik had inmiddels kennis genomen van de studies van Richard Nissbet en Shinobu Kitayama over de verschillen in cognitie tussen Japanners en Amerikanen en hoe migrant Japanners in de VS resultaten op de cognitieve tests haalden die tussen de Japanners en Amerikanen in zaten. Prachtige experimenten waarin Nissbet proefpersonen naar een onderwatersc�ne laat kijken. Amerikanen kijken dan vooral naar de grootste vis, terwijl de Japanners meer oog hebben voor de kleine visjes en de achtergrond beplanting. Kitayama stelt vast dat Japanners bij het inschatten van een lijnlengte zich laten be�nvloeden door het framewerk waarin de na te tekenen lijn wordt gezien terwijl Amerikanen zich meer richten op de objectieve lijnlengte. Beide onderzoekers concluderen dat de visuele waarneming van Japanners gestuurd wordt door de context en dus holistisch is en die van Westerlingen analytisch. En wederom, de naar Japan ge�migreerde Amerikaan en de naar de VS ge�migreerde Japanner zitten ertussen in. Op basis hiervan had ik dus mijn verwachtingen, maar in de neuropsychologische praktijk springen de verschillen in waarneming of redeneren tussen mijn Japanse en Westerse cli�nten echter niet in het oog. Misschien omdat de meeste volwassen Japanse cli�nten eigenlijk bicultureel of Japanse returnees zijn uit een Westers land?