Pallium

Innovatie

2012-01-05T01:00:00Z

Na enkele decennia van pionieren en groei is de palliatieve zorg volwassen geworden. Maar net als voor volwassenen van tegenwoordig geldt ‘een leven lang leren’ ook voor de palliatieve zorg. Het klassieke beeld van palliatieve zorg is dat van warme betrokkenheid in een huiselijke omgeving waarin we met aandacht stilstaan bij onze medemens. Maar de wereld om ons heen staat niet stil en in de zorg zien we nieuwe ontwikkelingen met grote snelheid op ons af komen. Ook onze pati�nten, gasten, klanten en hun zorgbehoeften en verwachtingen veranderen. We zien dat zorginnovatie, registratie, indicatoren, sociale media, methoden uit marketing - onderzoek, e-health, domotica en ‘zorg op afstand’ in de wereld van palliatieve zorg hun intrede doen. Zo werd op 29 september jl. een digitale versie van het Zorgpad Stervensfase gelanceerd. Omgekeerd zien we dat de palliatieve benadering meer voet aan de grond krijgt in een deel van de zorgsector waaruit zij een aantal jaar geleden juist steeds meer leek te verdwijnen, namelijk de ziekenhuizen.

Machel Nuyten

2012-01-05T01:00:00Z

Machel Nuyten is sinds 1 september 2011 de nieuwe directeur van VPTZ Nederland. Nuyten volgde Hans Bart op, die na elf jaar vertrok. Met de opgedane ervaring binnen en buiten de gezondheidszorg wil Nuyten bij VPTZ inspelen op de veranderingen in de zorg.

Palliatieve netwerken

2012-01-05T01:00:00Z

Bunnik – Op 15 september 2011 waren vrijwel alle Nederlandse netwerkco�rdinatoren in Bunnik aanwezig bij een presentatie van het project ‘Onderzoek en ontwikkeling palliatieve netwerken’. Onderzoekers van het instituut Beleid & Management Gezondheidszorg van de Erasmusuniversiteit en Bureau Obelon hebben de afgelopen maanden drie netwerken intensief onderzocht en een landelijk onderzoek uitgevoerd om de uitkomsten te toetsen. De respons op het onderzoek was ongekend hoog: 100%. De onderzoekers geven antwoord op vragen die sinds het onderzoek van bureau BMC in 2009 bestaan: ‘Wat is de gemeenschappelijke ontwikkelingsrichting van palliatieve netwerken en wanneer is deze effectief?’

Oprichting Stichting Fibula

2012-01-05T01:00:00Z

Bunnik – Op 1 augustus 2011 is de Stichting Fibula opgericht om op landelijk niveau de gesprekspartner te zijn namens alle netwerken palliatieve zorg. Landelijke organisaties en de overheid hadden aangegeven dat er behoefte is aan ��n aanspreekpunt voor de netwerken palliatieve zorg. Ook de netwerkco�rdinatoren onderstrepen het belang van deze onafhankelijke en landelijke organisatie voor de netwerken. Bestuursleden van de stichting kunnen uitsluitend netwerkco�rdinator of bestuurder van netwerken zijn.

DBC palliatieve zorg

2012-01-05T01:00:00Z

Den Haag – Ziekenhuizen die bij de behandeling van ernstig zieke pati�nten van begin af aan specialisten op het gebied van palliatieve zorg inschakelen, leveren betere zorg dan ziekenhuizen die dat niet doen. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Kosten-batenanalyse voor de gespecialiseerde palliatieve zorg in de tweede lijn’, dat Plexus uitvoerde in opdracht van Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Pati�nten die palliatieve zorg krijgen van een gespecialiseerd team, ondergaan minder belastende behandelingen dan pati�nten die alleen reguliere zorg krijgen. Een goed financieringssysteem voor gespecialiseerde palliatieve zorg in de tweede lijn ontbreekt. Ziekenhuizen die hun palliatieve zorg willen verbeteren, zijn daarvoor aangewezen op eigen middelen. Deze situatie lijkt te veranderen. In opdracht van het ministerie van VWS wordt een DBC (Diagnose Behandel Combinatie) palliatieve zorg in ziekenhuizen ontwikkeld die in de loop van 2012 wordt ge�ntroduceerd.

Palliatieve zorg in de Rijksbegroting 2012

2012-01-05T01:00:00Z

Den Haag – In de begrotingsuitgaven staat 20,8 miljoen voor palliatieve zorg. Dit bedrag is gelijk aan dat voor 2011. Hiervan is 15,4 miljoen bestemd voor palliatieve zorg en 5,4 miljoen voor kwaliteitsverbetering van de palliatieve zorg. Met ingang van 2012 zal kinderpalliatieve zorg verder worden verbeterd.

Fusie kankercentra UMCU en AVL

2012-01-05T01:00:00Z

Utrecht/Amsterdam – UMC Utrecht en het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (AVL) in Amsterdam richten samen een nieuw instituut op voor diagnostiek, behandeling en onderzoek van alle oncologische aandoeningen. Dit staat in de intentieverklaring die beide instituten op 3 oktober 2011 hebben ondertekend. Hiermee willen de ziekenhuizen een gespecialiseerd instituut oprichten dat tot de wereldtop moet gaan behoren. Naast de huidige vestiging van het AVL in Amsterdam komt er een nieuwe locatie op het Science Park Utrecht bij het UMC Utrecht. De definitieve samenwerkings - overeenkomst hopen partijen na 1 januari 2013 te kunnen tekenen.

Betere palliatieve zorg voor 740.000 mensen

2012-01-05T01:00:00Z

Rotterdam – De partijen die deel uitmaken van het Netwerk Palliatieve Zorg Rotterdam en omstreken (NPZR&o) hebben besloten intensief te gaan samenwerken om de palliatieve zorg te verbeteren. Dit houdt in dat zij de komende jaren gemeenschappelijk worden geschoold, met dezelfde methodieken gaan werken, samenwerkingsafspraken maken en richtlijnen op uniforme wijze implementeren. De winst voor pati�nten is dat zij meer continu�teit van zorg zullen ervaren. Onder het werkgebied vallen de stad Rotterdam en de gemeenten Capelle a/d IJssel, Krimpen a/d IJssel, Barendrecht en de Albrandswaard (ca 740.000 inwoners). Meer informatie: Margot van der Laan, co�rdinator Netwerk Palliatieve Zorg Rotterdam en omstreken – ma.van.der.laan@zorggroeprijnmond.nl. Zie ook: www.netwerkpalliatievezorg.nl/rotterdam.

Box ‘Signalering in de palliatieve fase’

2012-01-05T01:00:00Z

Utrecht – Verzorgenden kunnen stapsgewijs zorgproblemen in de palliatieve fase in kaart brengen met de box ‘Signalering in de palliatieve fase’ van het IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland). Verzorgenden verlenen zorg aan mensen in de laatste levensfase. Zij signaleren vaak als eerste een verandering in conditie of gedrag. Als deze veranderingen goed in kaart worden gebracht, geven verzorgenden daarmee een aanzet tot het verbeteren van de zorg. De instrumenten uit de box helpen verzorgenden om stapsgewijs zorgproblemen in kaart te brengen en te bespreken; het is een denk- en werkmethode. De instrumenten zijn door het IKNL ontwikkeld samen met deskundigen uit de thuiszorg, hospicezorg, het onderwijs, ROC en IKNL-consulenten palliatieve zorg. De box kost € 27,50 ex verzendkosten. Meer informatie: Birgit Fr�hleke: bfrohleke@ikmn.nl.

Nieuw magazine palliatieve zorg

2012-01-05T01:00:00Z

Nijmegen – Pal voor u is een nieuw magazine over palliatieve zorg voor pati�nten en hun naasten. Het is een uitgave van Bergenwerkt* en de Netwerken Palliatieve Zorg. In dit magazine, dat ten minste ��n maal per jaar zal verschijnen, wordt openhartig verteld over het omgaan met een ongeneeslijke ziekte, en bevat veel praktische informatie over palliatieve zorg. Pal voor u is verkrijgbaar via de regionale Netwerken Palliatieve Zorg.

Putten uit ervaring

2012-01-05T01:00:00Z

“Met genoegen las ik de column van Wim van de Graaf in Pallium nr. 4. Net als bij Wim bestaat er bij mij geen enkele twijfel of het goed is dat er wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan naar palliatieve terminale zorg. Het is ook erg handig dat er statistieken worden bijgehouden van aantallen pati�nten in hospices, aantallen hospices, diagnoses etc. Voor nu en voor het uitstippelen van beleid in de nabije en verre toekomst. Ik neem graag kennis van de bevindingen afkomstig van wetenschappelijke exercities op het terrein van de palliatieve zorg. Maar als ik met een van onze gasten spreek en/of met hun naasten, dan put ik in eerste instantie niet uit mijn opleiding of de vakliteratuur. Dan put ik uit mijn ervaringen als mens. Dan voel ik me verankerd omdat ik ook mijn verliezen heb geleden. Dan stem ik me af op de mensen tegenover me, op basis van wat ik in mijn hele lijf voel, op wat mijn door ervaring geslepen intu�tie me zegt dat goed is. En als ik de moeilijke dingen overpeins, dan probeer ik te achterhalen hoe anderen daarover bespiegelen en filosoferen. Dan ga ik te rade bij mijn medemensen en wat zij daar als medemens over schrijven, op basis van hun ervaringen. Als wij tot slot in ons hospice afscheid nemen van een van onze gasten, dan putten we uit onze ervaringen en zoeken we naar woorden van dichters die uit kunnen drukken wat wij voelen of wat we zo graag nog mee willen geven. Mijn antwoord op de vragen van Wim of ‘aan de vele beschikbare kennis ook wijsheid toe te voegen is’ en of ‘je kunt winnen door ook dichters en filosofen aan het woord te laten’ is een hartgrondig: ‘ik denk het absoluut, laten we het toch in elk geval proberen!’”

Nursebased adviseren

Brenda van Dam — 2012-01-05T01:00:00Z

Brenda van Dam
Ziekenhuiszorg moet m��r zijn dan het verrichten van handelingen in een hightech omgeving. Vanuit die gedachte heeft Joep Douma, internist-oncoloog in het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem, in 2007 het Consultteam Palliatieve Zorg opgericht samen met toenmalig zorgmanager oncologie Jacques Voskuilen. Het achtkoppige team ondersteunt – ziekenhuisbreed – artsen, verpleegkundigen en pati�nten met adviezen. Het liefst zo vroeg mogelijk in een ziekteproces.
“Het is belangrijk dat palliatieve pati�nten tijdig herkend worden.”

Inspiratiecyclus STEM

Bert Buizert — 2012-01-05T01:00:00Z

Bert Buizert
Hoe kijk ik zelf aan tegen de dood en wat betekent dat voor mijn werk als zorgverlener? Dat is de kern van de Inspiratiecyclus STEM: een trainingstraject voor zorgverleners. Van specialisten tot vrijwilligers: het ondersteunt hen in het maken van contact met hun zorgvragers. Een zorgmanager omschreef de training eens als volgt: “Het is een mooie combinatie van een training palliatieve zorg, belevingsgerichte zorg en teambuilding, met serieuze impact voor onze klanten.” In dit artikel wordt de inhoud en opbouw van de training geschetst en staan we stil bij de output.

Dat is tegenwoordig toch niet meer nodig

Barend Kooistra — 2012-01-05T01:00:00Z

Barend Kooistra
We horen de laatste tijd dat er meer mogelijk is binnen de euthanasiewetgeving dan dokters denken. Misschien, daarover graag een andere keer. Vandaag: soms is er minder mogelijk dan je denkt. Hij was wat je noemt een stevige man. Niet hooghartig, maar wel ongenaakbaar. Respect afdwingen is niet de goede uitdrukking, maar je kon niet anders dan ontzag voelen. Hij maakte meteen duidelijk dat hij papieren had geregeld, voor als het zover was. En, liet hij weten: het is mij ernst, en mijn kinderen staan er ook achter. Die kinderen, die al in de strijd gegooid worden voordat je als dokter iets hebt kunnen zeggen, daar zouden we nog meer van horen.

Stelling: Wat levert het gebruik van sociale media je op als palliatief hulpverlener?

Hester de Waard — 2012-01-05T01:00:00Z

Hester de Waard
Sociale media: inmiddels niet meer weg te denken uit ons leven en door vrijwel iedereen gebruikt. Gebruikmaken van sociale media kost tijd, maar het levert ook veel op: informatie en contacten. Maar wat levert het gebruik van sociale media palliatief hulpverleners op? Drie kenners geven hun mening.

Placebo

Bert Keizer — 2012-01-05T01:00:00Z

Bert Keizer
In Pallium 4-2011 beschrijft Ben Zylicz de volgende casus in het artikel Placebo-effect in de palliatieve zorg? (pag. 20-21). De heer W. (77) heeft prostaatcarcinoom met botmetastasen. Hij heeft veel pijn. Door hevige reacties op de orale inname van morfine verving zijn zoon de morfine door water. Het pijnstillend effect bleef aanwezig. Meneer W. denkt dat dit verdunde morfine is en noemt het ‘half-half’. Later, in het hospice, blijken de verpleegkundigen grote moeite te hebben met het achterhouden van informatie en het ‘bedriegen’ van de pati�nt. Andere pijnstillers geven echter alleen maar meer ellende. Meneer gaat uiteindelijk naar huis met ‘half-half’, en overlijdt thuis. Vraag is of je een placebo doelbewust mag toepassen. In dit geval is de ‘behandeling’ met ‘half-half’ voortgezet, en de pati�nt is verteld dat de morfine in zijn medicijn zo sterk verdund was, dat er waarschijnlijk niets in zat. Een tussenweg dus.

Alle Sterren Van De Hemel

Daisy Luiten — 2012-01-05T01:00:00Z

Daisy Luiten, Gerda Kievitsbosch
Voor veel nabestaanden is het lastig om over de dood van hun dierbare te praten. Het bordspel Alle Sterren Van De Hemel kan hen daarbij helpen.

Leven na de wending

Rob Bruntink — 2012-01-05T01:00:00Z

Rob Bruntink
In december verschijnt het boek Leven na de wending. Als je kind overleden is van Rob Bruntink. Het bevat verhalen van ouders die vertellen over het leven na het overlijden van hun kind. Wat hielp hen er doorheen?

Kosten-batenanalyse

Rob Bruntink — 2012-01-05T01:00:00Z

Rob Bruntink
Er kan jaarlijks 25 miljoen euro bespaard worden op de ziekenhuiskosten als bij alle pati�nten met een levensbedreigende ziekte vroegtijdig experts in de palliatieve zorg worden ingezet. Dit blijkt uit het rapport Kosten-batenanalyse voor gespecialiseerde palliatieve zorg in de tweede lijn van het Integraal Kankercentrum Nederland.

Beeldzorg in de palliatieve fase

Ben Berkvens — 2012-01-05T01:00:00Z

Ben Berkvens, Bea van Stappershoef
Oncologiebeeldzorg is een pakket van zorg, begeleiding en diensten, ontwikkeld in Utrecht en speciaal bedoeld voor de cli�nt in de palliatieve fase. Vanaf begin 2011 loopt een proefperiode, waaraan inmiddels tien cli�nten meegewerkt hebben. De cli�nten krijgen de beschikking over een aanraakscherm, aangesloten op internet. Via deze techniek hebben zij toegang tot voor hen geschreven informatie, diensten en services. Ook kunnen symptomen gemonitord worden en is op meerdere momenten per dag beeldcontact mogelijk met de oncologieverpleegkundige van Aveant (vergelijkbaar met Skype). De techniek is breder bekend onder de naam PAL4, een platform dat onder andere ook toepassingen heeft ontwikkeld voor pati�nten met COPD en voor ouderen. De methodiek voor het monitoren van symptomen is het Utrechts Symptoom Dagboek, geleverd door het Utrecht Palliatie Centrum.

Domotica en palliatieve zorg

Patrick Witting — 2012-01-05T01:00:00Z

Patrick Witting, Yamey Newland, Sander Brouwer, Tim Sessink
Vier studenten van de minor Digital Health and Wellbeing (Hogeschool van Amsterdam) hebben onderzoek verricht naar domotica in gespecialiseerde palliatieve zorgvoorzieningen. Kunnen de bewoners er iets aan hebben?

Permanente drainage van pleuravocht en ascites

2012-01-05T01:00:00Z

Bij gemetastaseerde maligniteiten kunnen pleuravocht en ascites aanwezig zijn. Dikwijls veroorzaken ze ernstige klachten zoals kortademigheid, hoest, pijn en een opgezette buik. De gebruikelijke aanpak bestaat uit punctie en drainage, wat meestal goed helpt. Zowel pleuravocht als ascites recidiveren echter frequent. Daarom is het gebruikelijk zulke pati�nten voor herhaalde puncties steeds opnieuw in het ziekenhuis op te nemen. Verschillende methodes worden gebruikt om dergelijke recidiven te voorkomen. Pleurodese was (en is nog steeds) de gebruikelijke methode voor pleuravocht. Bij ascites werden shunts gemaakt, vanuit de buikholte naar een vene, de maag of de urineblaas. Hiervoor waren invasieve technieken nodig, met een aanzienlijke kans op complicaties. In het Ninewells Hospital in Dundee gebruikt men sinds 2006 permanente uitwendige katheters voor continue drainage. Ze worden in de vochtcollectie geplaatst, onderhuids getunneld en vastgehecht. Bij toename van klachten sluit de pati�nt zelf, een van de naasten of een verpleegkundige gedurende korte tijd een vacu�mreservoir van 500 of 1000 ml aan op deze drain. Daarmee wordt het vocht binnen korte tijd, meestal binnen vijf minuten, afgezogen. De overige tijd draagt de pati�nt het slangetje opgerold onder de kleding. Sinds 2006 hebben de onderzoekers 13 pati�nten met uiteenlopende vormen van kanker op deze manier behandeld. Zij hadden een gemiddelde leeftijd van 66 jaar en een gemiddelde prognose van vier maanden. Voordat de permanente drain geplaatst werd, waren ze gemiddeld 3,3 keer heropgenomen geweest voor herhaalde puncties. Acht pati�nten hadden ascites, vijf pleuravocht. De drain, van het merk PleurX, werd tijdens een dagopname onder lokale verdoving geplaatst. De pati�nten kregen instructies over de bediening van het systeem. Drie pati�nten hadden late complicaties. Daarvan hadden twee pati�nten milde klachten. De derde had een ernstige complicatie, empyeem en sepsis, reden om de drain te verwijderen. Van de overige twaalf pati�nten bleef de drain goed functioneren. Bij tien pati�nten was dat tot aan hun overlijden. De andere twee waren ten tijde van de afsluiting van het onderzoek nog in leven. De gemiddelde overleving vanaf het moment van plaatsing van de drain was 80 dagen.

Spiritualiteit gewoon centraal in de palliatieve zorg

2012-01-05T01:00:00Z

Een van de definities van spiritualiteit is: ‘Datgene wat je in evenwicht houdt bij het zoeken van betekenis bij existenti�le uitdagingen/ beproevingen’. Het is duidelijk, alleen al op grond van deze WHO-definitie, dat spirituele zorg een integraal onderdeel van palliatieve zorg is.

Hoe goed is de pijnbehandeling bij kanker?

2012-01-05T01:00:00Z

Waar ook ter wereld, pijn bij kanker wordt onderbehandeld. Dat is de conclusie van een review dat onlangs verscheen in een speciale uitgave van de Europese Vereniging voor Palliatieve Zorg (EAPC).

‘Er kan met kleine stapjes al veel bereikt worden’

Rob Bruntink — 2012-01-05T01:00:00Z

Rob Bruntink
Als internist-oncoloog is prof. dr. Karin van der Rijt al bijna vijftien jaar hoofd van de Unit voor Palliatieve Zorg en Symptoomcontrole van het Erasmus MC in Rotterdam. Ook is ze voorzitter van het Rotterdamse Kenniscentrum Palliatieve Zorg en bestuurslid van zowel de beroepsvereniging Palliactief als het Familiehuis Daniel den Hoed. Sinds november vorig jaar is ze bijzonder hoogleraar palliatieve oncologische zorg. “Het hoeft niet veel moeite te kosten om met de integratie te beginnen.”

Komt een oncologieverpleegkundige bij de chinees

Annelies Coebergh van den Braak — 2012-01-05T01:00:00Z

Annelies Coebergh van den Braak
Het Meldpunt had een nieuwe oncologiecli�nt bij mij, specialistisch verpleegkundige oncologie, aangemeld. Ik wist alleen dat hij in tranen had gebeld; hij had blaaskanker, was incontinent en helemaal alleen. Huishoudelijke Verzorging had hij waarschijnlijk al aangevraagd en hij wilde graag iemand hebben die boodschappen voor hem zou kunnen doen. Het Meldpunt vertelde hem van de mogelijkheid om zijn verhaal kwijt te kunnen en begeleiding te krijgen van een oncologie-verpleegkundige. Dat wilde hij wel. Voordat ik bij meneer op huisbezoek ging, hoorde ik dat hij al langer ziek was, maar dit verwaarloosde, zoals hij ook zijn lichamelijke verzorging en huis verwaarloosde.