TSG

Wie zijn eigen verleden niet kent…..

Hans Saan — 2012-01-23T01:00:00Z

Hans Saan, Willy de Haes
Het nieuwe jaar is pas begonnen, wij wensen u daarom nog graag veel gezondheid toe. Wij hopen dat u ziekte en ongemak kan voorkomen door uw eigen gezonde levensstijl en de steun van uw omgeving. Minister Schippers heeft immers besloten dat het uw eigen verantwoordelijkheid is en dat de overheid zich niet meer bezig houdt met het financieren van preventieprogramma’s. Uw rokende buurman zal zonder hulp moeten trachten te stoppen, uw obese buurvrouw kan niet langer ‘bewegen op recept’. Dat ze beiden op de lange termijn veel curatiekosten zullen opleveren, is van latere zorg. Wie dan nog leeft, dan zorgt.

Duurzaamheid in de publieke gezondheidszorg

Klasien Horstman — 2012-01-23T01:00:00Z

Klasien Horstman, Jaap Toet
Het Nederlands Congres Volksgezondheid 2011 was gewijd aan het thema duurzaamheid. Bij de introductie van dat thema refereerden Stronks et al aan de betekenis van duurzaamheid zoals dat was geformuleerd door een VN commissie onder leiding van Brundtland: duurzame ontwikkeling sluit aan op de behoeften van de huidige bevolking zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien in gevaar te brengen.1 Deze omschrijving doet een sterk beroep om verder te kijken dan het hier-en-nu en om de vraag te stellen of de publieke gezondheidszorg de goede dingen doet vanuit het perspectief van de lange termijn. In het verlengde hiervan pleiten Stronk et al voor structurele verbeteringen van de condities van de volksgezondheid die aangrijpen op de oorzaken van gebrekkige gezondheid zoals sociaal economische omstandigheden, de fysieke omgeving en de inrichting van de samenleving. De inleiding bij het congres is een oproep om in plaats van de huidige nadruk op individuele leefstijlverandering de maatschappij weer meer centraal te stellen in de publieke gezondheidszorg.

De betekenis van tijd voor duurzame publieke gezondheidszorg

Marli Huijer — 2012-01-23T01:00:00Z

Marli Huijer
Kun je je eigen toekomst in het hier en nu zien? In haar nieuwste antirookcampagne beoogt de Canadian Lung Association dat te bereiken via sociale media. Gebruikers van Facebook werden uitgenodigd om een foto van hun gezicht op de site van de vereniging te zetten. Het gezicht werd vervolgens via speciaal daartoe ontworpen software op twee manieren bewerkt. De eerste bewerking toonde hoe het gezicht natuurlijk veroudert; de tweede welk effect roken op dit natuurlijke proces heeft. De longvereniging hoopt zo het roken te ontmoedigen.

Duurzaam meer bewegen

Jenny Slatman — 2012-01-23T01:00:00Z

Jenny Slatman
Het promoten van een actievere leefstijl is sinds jaar en dag een van de belangrijkste pijlers van gezondheidsbevordering. Inzicht in de gunstige effecten van beweging voor de gezondheid stapelen zich op, maar al deze kennis zet mensen die te weinig bewegen – volgens de huidige bewegingsnorm – niet zomaar aan tot meer bewegen. Duurzaam meer bewegen is geen sinecure.

Duurzaam bestrijden van infectieziekten

Marcel Verweij — 2012-01-23T01:00:00Z

Marcel Verweij
Duurzaamheid wordt geassocieerd met ‘milieuvriendelijk’ en ’respect voor de natuur’. Als het gaat om duurzaam antibioticagebruik roept dat echter vragen op. Antibiotica zijn immers middelen die we produceren om bepaalde vormen van ’natuurlijk’ leven, namelijk bacteri�n, te bestrijden.

Duurzame kennisontwikkeling in de publieke gezondheidszorg

Roland Bal — 2012-01-23T01:00:00Z

Roland Bal
“Wij zitten in de kloof.” Zo formuleerde een secretaris van de Gezondheidsraad het toen ik samen met twee Maastrichtse collega’s begin jaren 2000 onderzoek deed naar de maatschappelijke impact van adviezen van de Raad. Het kloofdenken is wijdverbreid in de gezondheidszorg, vooral als het gaat over de relatie tussen wetenschap, beleid en praktijk.

Sustainability in public health

2012-01-23T01:00:00Z

Community projecten in Bachelorthema ‘Arts en Volksgezondheid’ van het Erasmus MC"

Suzie Otto — 2012-01-23T01:00:00Z

Suzie Otto, Ed van Beeck
In de landelijke eindtermen van de artsopleiding is het ‘maatschappelijk handelen’ benoemd als een van de kerncompetenties. Maar tijdens het public health onderwijs aan geneeskunde studenten, voorafgaand aan de invoering van de Bachelor- Master structuur, bleken zij nog weinig inzicht te verwerven in de rol van artsen bij het opsporen, analyseren en bestrijden van volksgezondheidsproblemen.

Fietshelmgebruik onder kinderen: een harde zaak

Julia Boshuizen — 2012-01-23T01:00:00Z

Julia Boshuizen, Josher Molendijk, Nijnke Planting, Tessa Plomp, Anika Reithaar, William Kramer
Per jaar wordt er 2,5 miljard kilometer op de fiets afgelegd door kinderen tussen 0-14 jaar.1 Helaas vinden nog steeds veel fietsongevallen plaats, waarbij kinderen zijn betrokken en hierbij lopen ze vaak hoofd- en hersenletsels op, wat tot blijvende schade of zelfs de dood kan leiden.2 Per jaar moeten door een fietsletsel 685 kinderen tussen 0-14 jaar in het ziekenhuis worden opgenomen; gemiddeld overlijden 35 van deze kinderen: “per jaar een hele schoolklas”. Uit onderzoek blijkt dat het risico op hoofd- en hersenletsels kan worden verminderd met 45-77% wanneer een intacte fietshelm correct wordt gedragen.3,4

Invloed van pati�ntkenmerken op gebruik Zorgpad Stervensfase

Dieuwertje van den Bogart — 2012-01-23T01:00:00Z

Dieuwertje van den Bogart, Heng Chi, Louis J.X. Giesen, Marjolein A. Kaan, Madelon K. van der Vlis, Jet van Esch
Het Zorgpad Stervensfase is een instrument voor het leveren van goede palliatieve zorg.1 Het Zorgpad is ontwikkeld als een multidisciplinair zorgdossier voor oncologische pati�nten en wordt tegenwoordig toegepast bij alle terminale pati�nten.2 Het Zorgpad wordt voornamelijk toegepast in ziekenhuizen en zorginstellingen, maar ook steeds vaker in thuissituaties.1 Het Zorgpad wordt gestart wanneer het multidisciplinaire team vaststelt dat een pati�nt binnen 72 uur komt te overlijden en de pati�nt voldoet aan minstens 2 van de volgende 4 criteria: bedlegerigheid, semicomateusheid, de pati�nt kan alleen slokjes vloeistof nemen of is niet meer in staat tabletten in te nemen.3

PRIS: Propofol Infusie Syndroom of Propofol Infectie Syndroom?

Tim Both — 2012-01-23T01:00:00Z

Tim Both, Anneloes Goedhart, Laila van der Helm, Gijs van der Veen, Jessica Willems, Jan Klein
Sinds de publicatie van het rapport ‘To err is human’ is er veel aandacht voor pati�ntveiligheid wereldwijd.1 De Raad van de Europese Unie heeft aanbevolen om pati�ntveiligheid op te nemen in nationale gezondheidsbeleid en -programma’s.2 Uit Nederlands onderzoek blijkt dat in 2004 bij 2,3% van de opgenomen pati�nten sprake was van potentieel vermijdbare schade.3 Naar aanleiding van dit onderzoek is het pati�ntveiligheidsprogramma ‘Voorkom schade, werk veilig’ ge�ntroduceerd met als doel de mogelijk vermijdbare schade in de Nederlandse ziekenhuizen terugbrengen met 50%, door ondermeer het voorkomen van lijnsepsis en verbetering van het klaarmaken en toediening van alle geneesmiddelen die worden ge�njecteerd (bijv. intraveneus).4

FIT010: programma voor het terugdringen van overgewicht bij kinderen

Kim Fabricius — 2012-01-23T01:00:00Z

Kim Fabricius, Carolien de Heer, Gerdie de Jong, Anne van Rooijen, Sjoerd Vredebregt, Kathleen Paal
Een interventie gericht op het terugdringen van overgewicht en obesitas bij kinderen in de leeftijdscategorie van 6-12 jaar is het FIT 010� programma, ontwikkeld door MoveDis voedings- & bewegingspraktijk in Rotterdam-Zuid (www.movedis.nl). Dit programma beoogt het veranderen van de leefstijl van deze kinderen door middel van een multidisciplinaire aanpak: fysieke trainingen met een kinderfysiotherapeut, psychologische ondersteuning door een orthopedagoog en voedingsadviezen van een di�tist. Gedurende 12 weken krijgen de kinderen, in groepjes van acht, 2 keer/week sportles. Daarnaast krijgen alle deelnemers (de kinderen en/of hun ouders) elke week ��n les van een di�tist of orthopedagoog. Deze lessen hebben als doelstelling het vergroten van inzicht in het eetpatroon, het maken van goede keuzes in voeding en het geven van handvatten om met moeilijke situaties om te gaan.

Alcoholgebruik door geneeskundestudenten en niet-geneeskunde studenten

Caroline Hundepool — 2012-01-23T01:00:00Z

Caroline Hundepool, Els van Leest, Eline Poels, Diana Verboom, Jochem Visser, Anja Koornstra
Het alcoholgebruik onder studenten is hoger dan bij andere jongeren in Nederland.1 Vooral mannelijke studenten zitten met 20 glazen per week behoorlijk boven het landelijke gemiddelde van 13 glazen alcohol per week. Mannelijke leden van studentenverenigingen doen daar nog een schepje bovenop met gemiddeld 27 glazen per week. De vrouwelijke studenten drinken met gemiddeld 8 glazen per week een stuk minder, zelfs als ze lid zijn van een studentenvereniging drinken ze met 12 glazen per week minder dan het landelijk gemiddelde van hun mannelijke medestudenten.1

Nudging in de Nederlandse samenleving?

Malou Janssen — 2012-01-23T01:00:00Z

Malou Janssen, Sandrine Nugteren, Leon Persoon, Huseyin Tursucu, Sahar Tirband Dastgerdi
Veel traditionele manieren van gezondheidsbevordering zijn gericht op het veranderen van de motivatie voor gezond gedrag.1 Nudging is een speciale vorm van gezondheidsbevordering waarbij er geen gebruik wordt gemaakt van regelgeving en financi�le prikkels.2 Nudging lijkt een veelbelovende manier om ongezonde leefgewoonten aan te pakken, omdat het er rekening mee houdt dat de meeste beslissingen onbewust in plaats van rationeel worden genomen. Nudging helpt mensen dus onbewust de gezonde keuze te maken.3

Epidemiology in public health practice

Willy-Anne van Stiphout — 2012-01-23T01:00:00Z

Willy-Anne van Stiphout
Epidemiologie wordt wel gezien als een basisdiscipline van de openbare gezondheidszorg (OGZ). Voor epidemiologen werkzaam in dit veld ontbrak een gemakkelijk toegankelijke overkoepelende visie op hun werkgebied. Dit boek wil hierin voorzien en epidemiologen helpen met hun rol in onderzoek, praktijk en beleid. Daarbij ligt de nadruk op de bijdrage van epidemiologie bij preventieve interventies gericht op verandering van leefstijl.

Implementeren als vak apart

Marijke Ruiter — 2012-01-23T01:00:00Z

Marijke Ruiter
De eerste aankondigingen van de ‘First Global Implementation Conference’ waren rijkelijk vaag. Implementatie waarvan? In welke sectoren? In de aanloop naar de start werd het thema duidelijker: het zou gaan over de implementatie van effectieve interventies of good practices in ‘human services’: onderwijs, jeugdzorg, (geestelijke en openbare) gezondheidszorg, verslavingszorg, welzijn. Initiatiefnemers Dean Fixsen en Karen Blase zijn oprichters van het National Implementation and Research Netwerk (NIRN) en auteurs van een handboek over implementatie.1 Dit congres is een poging om het thema implementatie uit de cyclus van kennisontwikkeling te lichten en het thema te verbreden, nadat het tot nu toe vooral ontwikkeld is in de gezondheidszorg, waar het implementeren van (vooral) medische innovaties in het kader van evidence based medicine al langer aan de orde is. Men is voornemens dit congres tweejaarlijks te herhalen.

Schaalvergroting van interventies

Dianda Veldman — 2012-01-23T01:00:00Z

Dianda Veldman
Zit het soms in de lucht? Bij Rutgers WPF zijn we hard aan het nadenken over hoe we onze interventies kunnen ‘upscalen’. Blijkbaar zijn we niet de enige: vorig jaar kreeg ik via ons veldkantoor in Pakistan een rapport te pakken van Management Systems International (MSI), getiteld A Management Framework for Scaling-Up. En kort geleden werd ik door de Gates Foundation uitgenodigd voor een tweedaagse conferentie over hetzelfde onderwerp met als titel: Achieving lasting impact at scale: behavior change and the spread of family health innovations in low-income countries.

Recente promoties

2012-01-23T01:00:00Z

Op 14 juni is in Wageningen het proefschrift “Healthy aging in complex environments, exploring the benefits of systems thinking for health promotion practice” verdedigd door Jenneken Naaldenberg (j.naaldenberg@elg.umcn.nl). In dit proefschrift is aan 90 ouderen de vraag gesteld: Wat houdt u gezond? Het blijkt dat ouderen gezondheid als een positief onderdeel van het dagelijks leven zien. Op de fiets naar je kleinkinderen, zelf boodschappen doen, met de buurvrouw samen de hond uit laten, lekker de krant lezen. Dat kan allemaal als je gezond bent. Binnen gemeenten zijn er veel organisaties betrokken bij het vormgeven van faciliteiten en activiteiten om gezond ouder worden te stimuleren. De stichting welzijn ouderen, ouderenbonden, woningstichtingen, huisartsen en psychische hulpverlening zijn hier voorbeelden van. Ook zij zijn in dit onderzoek aan het woord gekomen. Zo is er gekeken of het aanbod van deze organisaties overeen komt met het beeld dat ouderen hebben van gezondheid.

V&W Volksgezondheidsprijs 2011

2012-01-23T01:00:00Z

De Vereniging voor Volksgezondheid en Wetenschap (V&W) kent jaarlijks de Volksgezondheidsprijs toe aan een beginnend onderzoeker die zich op bijzondere wijze verdienstelijk heeft gemaakt bij de wetenschappelijke bestudering van een maatschappelijk probleem, waardoor een bijdrage (op den duur) wordt geleverd aan verbetering van de gezondheidstoestand van de Nederlandse bevolking dan wel specifieke groepen daarbinnen, of aan verbetering van de structuur en het functioneren van (onderdelen van) de Nederlandse gezondheidszorg. De prijs bestaat uit een oorkonde en een geldbedrag van € 1500 te besteden aan studiereis en/of congresbezoek. De Volksgezondheidsprijs gaat gepaard met een korte plenaire presentatie van het onderzoek op het jaarlijkse Nederlands Congres Volksgezondheid �n bespreking in het Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen (TSG). Uitreiking en presentatie vinden plaats op het jaarlijkse Nederlands Congres Volksgezondheid (www.ncvgz.nl) op donderdag 12 april 2012 bij het VU Medisch Centrum in Amsterdam. Stukken kunnen tot uiterlijk 4 maart 2012 ingestuurd worden.

Caf� Local Public Health

2012-01-23T01:00:00Z

De Vereniging voor Volksgezondheid & Wetenschap organiseert het wetenschapscaf� Caf� Local Public Health. In deze bijeenkomst staat de overheveling van de AWBZ-taken naar de WMO centraal.

Ontvangen publicaties

2012-01-23T01:00:00Z

Ettema E, Wobbers T.Filosofie, geneeskunde en de dood. Utrecht, De Tijdstroom, 2011. 181 pp. ISBN 978 90 5898 107 4.

Cursus- en congresagenda

2012-01-23T01:00:00Z

2012 (*eerste vermelding)

De relatie tussen pesten, psychosociale gezondheid en gelukkig zijn onder middelbare scholieren

Naomi M. Sterkenburg — 2012-01-23T01:00:00Z

Naomi M. Sterkenburg, Gerdien H. de Weert-van Oene, J. Rob J. de Leeuw
Gebaseerd op de definitie van Olweus, beschrijven de meeste auteurs pesten als een specifieke vorm van agressief gedrag gekarakteriseerd door: (a) negatief of kwaadaardig gedrag met de intentie om iemand te schaden (b) een terugkerend karakter en (c) een relatie tussen de betrokken partijen die wordt gekenmerkt door ongelijkwaardigheid in macht.1,2 De meeste studies naar pesten verdelen jongeren in vier “pestgroepen”: de kinderen die alleen pesten, de kinderen die alleen gepest worden, de jongeren die zowel pesten als gepest worden en de kinderen die noch pesten noch gepest worden (neutrale kinderen).3,4 Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen direct, openlijk pesten en indirect, relationeel pesten.5,6 Onder direct pesten vallen fysieke en verbale agressie, zoals schoppen, slaan, bedreigen, uitschelden en beledigen. Onder indirect pesten verstaat men gedrag dat leidt tot sociale isolatie zoals negeren, uitsluiten, roddelen en zwart maken. Direct pesten komt in het algemeen meer voor onder jongens, indirect pesten meer onder meisjes. Daders van direct pesten hebben grotere kans om op latere leeftijd delinquent gedrag te vertonen dan daders van indirect pesten.5 Slachtoffers van indirect pesten hebben een grotere kans op het vertonen van depressieve symptomen en zelfmoordgedachten.5

Kennis van kankersymptomen en de rol van psychosociale factoren bij tijdig medisch hulpzoekgedrag

M. Walthouwer — 2012-01-23T01:00:00Z

M. Walthouwer, M. Olberding, C. Hoving, M. op de Coul, E. Janssen, D. van Kann, L. Lechner, H. de Vries, L. van Osch
Sinds 2007 is kanker de meest belangrijke oorzaak van sterfte in Nederland.1 Vroege ontdekking van kanker is van cruciaal belang voor het terugdringen van de mortaliteit, daar de kans op genezing groter is wanneer de ziekte in een vroeg stadium wordt ontdekt.2 Onderzoek suggereert zelfs dat de overlevingskans met 30% toeneemt wanneer een individu bij het optreden van symptomen bijtijds een huisarts consulteert.3

Hoe kiezen pati�nten een ziekenhuis?

P.J. Wolters — 2012-01-23T01:00:00Z

P.J. Wolters, C.J. Lako
De Nederlandse gezondheidszorg heeft grote veranderingen ondergaan. In 2006 heeft het aanbodgestuurde systeem plaats gemaakt voor een vraaggestuurd systeem. Onder vraagsturing wordt hier sturing door de vraag verstaan. Hierbij komt de rol van de consument het meest naar voren, omdat alleen bij sturing door de vraag consumenten de mogelijkheid hebben om de aanbieder te sturen.1 In het nieuwe stelsel gaan ziekenhuizen concurreren om de pati�nten. Dit zou leiden tot lagere kosten van de gezondheidszorg. Transparantie is een voorwaarde voor concurrentie, maar concurrentie kan ook bijdragen aan transparantie.2 Wanneer er een tekort aan informatie is, kan concurrentie allerlei ongunstige uitkomsten hebben. Consumenten kunnen dan bijvoorbeeld niet op basis van openbare kwaliteitsinformatie een keuze maken voor een bepaald ziekenhuis en het ziekenhuis wordt daardoor niet gestimuleerd de kwaliteit te verbeteren. Informatie over de prestaties van een ziekenhuis moet dus niet alleen voor verzekeraars worden gepubliceerd maar ook voor pati�nten, zodat deze een keuze kunnen maken op basis van objectieve informatie.3 In 2007 is er door het ministerie van VWS opdracht gegeven aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg, IGZ, om verschillende sectoren in de gezondheidszorg te ondersteunen bij het opstellen en beheren van kwaliteitsindicatoren. De IGZ heeft daarvoor het programmabureau Zichtbare Zorg opgericht, dat een ondersteuning moet leveren aan de transparantie en openbare informatie over de kwaliteit van de zorg.4

Evaluatie van de Gezonde School Methode op basisscholen in Brabant

M.A.J. Timmers — 2012-01-23T01:00:00Z

M.A.J. Timmers, J.J.P. Mathijssen, E.M. de Bruijne, N. Boot, N. de Vries
Er is een duidelijke relatie tussen leefstijl- en omgevingsfactoren tijdens de jeugd en latere gezondheidsproblemen.1 Kinderen en jongeren met overgewicht bijvoorbeeld, lopen een grotere kans om later diabetes of hart- en vaatziekten te ontwikkelen.1 Vanuit dit levensloopperspectief is het van belang in te zetten op structurele gezondheidsbevorderende interventies bij de jeugd.1,2 Via het onderwijs zijn bijna alle kinderen te bereiken en scholen worden dan ook vaak gezien als een geschikte setting voor gezondheidsbevorderende activiteiten.3 Tevens is er wetenschappelijk bewijs dat gezondheidsbevorderende activiteiten op scholen de gezondheid en het welzijn van kinderen kunnen verbeteren.4-6 Programma’s voor het bevorderen van de mentale gezondheid, gezonde voeding en fysieke activiteit zijn het meest effectief gebleken.4 Daarnaast lijken gezondheidsgerelateerde lesprogramma’s voor scholen een effect te hebben op de leerprestaties van kinderen.7

50 jaar GVO en Gezondheidsbevordering

Hans Saan — 2012-01-23T01:00:00Z

Hans Saan, Willy de Haes
In 1962 verschijnt in Nederland het eerste rapport waarin de toen gangbare Engelse term Health Education weloverwogen vertaald is in “gezondheidsvoorlichting en -opvoeding”.1 Er is een lange voorgeschiedenis, maar als we dit naam-bepalende rapport als startpunt nemen voor ons vakgebied, dan bestaat het dit jaar 50 jaar. In dit rapport wordt GVO omschreven als: “Het volgens verantwoorde methoden geven van voorlichting, bijbrengen van vaardigheden en aankweken van houdingen (attitudes), met de bedoeling bij te dragen tot het verbreiden van die gedragspatronen en levenswijzen, die geacht worden rechtstreeks de gezondheid van de mensen, de veiligheid en het juiste gebruik van de beschikbare voorzieningen te bevorderen”. In 2006 omschrijven we Gezondheidsbevordering als: ‘Het organiseren van sociale veranderingen die leiden tot meer/betere gezondheid’.2 In vijftig jaar zijn praktijk en theorie verbreed en verdiept. We vragen ons af: hoe ver zijn we gekomen en hoe zijn we zover gekomen? En ook: hoe kunnen we verder gaan?